Higiena G艂osu w pigule 馃拪聽

Opublikowane przez Pani od G艂osu w dniu

Spis tre艣ci

  1. Wst臋p
  2. Po pierwsze profilaktyka
  3. S艂uchanie, obserwowanie, reagowanie
  4. 艢rodowisko pracy
  5. Samodbanie i styl 偶ycia
  6. Praca G艂osem
  7. Kiedy do specjalisty?
  8. Nic nie dzieje si臋 nagle
  9. Dbam o siebie tylko wtedy, gdy jest 藕le
  10. Zako艅czenie
  11. 殴r贸d艂a i materia艂y

Wst臋p

Niby temat higieny g艂osu wydawa艂 mi si臋 do艣膰 oklepany, jednak wci膮偶 dostaj臋 wiele zapyta艅 dotycz膮cych tych kwestii i obserwuj臋 jak bardzo zar贸wno amatorzy, ale niestety r贸wnie偶 i zawodowcy pracy z G艂osem nie maj膮 poj臋cia jak mog膮 zadba膰 o swoje podr臋czne narz臋dzie do wyra偶ania siebie, nie tylko na co dzie艅, ale tak偶e w okresach wzmo偶onej jego aktywno艣ci (przygotowanie do egzamin贸w, koncert贸w, nagra艅, przes艂ucha艅, prezentacji鈥 ). 

Cz臋sto o higienie g艂osu m贸wi si臋 w pigu艂ce, w du偶ym skr贸cie. To, co ja zamierzam Wam wy艂o偶y膰, to PIGU艁A informacji, kt贸r膮 mam nadziej臋, prze艂kni臋cie g艂adko przez wasze rozlu藕nione gardziele, a aspekty wymienione w tym wpisie zostan膮 z Wami na d艂ugo nie tylko w teorii, a w praktyce. 

Niezale偶nie czy jeste艣 nauczycielem, trenerem g艂osu, wokalist膮, screamerem, menad偶erem, m贸wc膮, aktorem, lektorem, wyk艂adowc膮 czy przeci臋tnym Kowalskim – pos艂ugujesz si臋 g艂osem na co dzie艅 do komunikacji i wyra偶ania siebie. Cho膰 niekt贸rzy ze wzgl臋du na zaw贸d eksploatuj膮 sw贸j instrument ponadprzeci臋tnie, to temat higieny pracy z g艂osem dotyczy w r贸偶nym stopniu ka偶dego niezale偶nie od profesji. D艂ugotrwa艂e przeci膮偶anie krtani niesie za sob膮 cz臋sto przykre w skutkach dolegliwo艣ci czy zaburzenia, kt贸re w konsekwencji mog膮 przyczyni膰 si臋 do bezpowrotnych zmian i uszkodze艅 naszego instrumentu. A tego by艣my nie chcieli, prawda?

Po pierwsze profilaktyka

W zapobieganiu problem贸w z g艂osem najwa偶niejsza jest profilaktyka. Cho膰 informacja ta nie jest wcale odkrywcza, uznaj臋, 偶e tak wa偶ne rzeczy nale偶y powtarza膰 wielokrotnie, by by艂y utrwalane i wprowadzane w 偶ycie.
Nasz instrument jest ukryty w misternym labiryncie mi臋艣ni, tkanek i nerw贸w. Jako艣膰 naszego g艂osu zale偶y od tak wielu czynnik贸w, bo zale偶y od kondycji wszystkich uk艂ad贸w naszego cia艂a i ka偶dego zakamarka umys艂u, kt贸re s膮 bardzo z艂o偶one. Wystarczy, 偶e zmieni si臋 nasz nastr贸j, gospodarka hormonalna, napi臋cie mi臋艣niowe, przekonanie, my艣l, zachowanie lub emocje鈥 i zmienia si臋 nasz G艂os. Jednak to nie znaczy, 偶e nie ma sposob贸w na to, bym si臋 z nim komunikowa膰 i wychodzi膰 naprzeciw jego potrzebom.

S艂uchanie, obserwowanie, reagowanie. 

Im lepiej znamy swoje cia艂o i umys艂 tym lepiej radzimy sobie z r贸偶norodno艣ci膮 warunk贸w i sytuacji w jakich nasz g艂os si臋 znajdzie. 艁atwiej nam wtedy pozna膰,  zrozumie膰 i pracowa膰 nad jego s艂abo艣ciami, 艂atwiej te偶 wykorzystywa膰 jego mocne strony. To tak, jak w ka偶dej dobrej relacji – kluczem do sukcesu jest dobra komunikacja – s艂uchanie, obserwowanie i reagowanie. Ze wzgl臋du na obszerno艣膰 tematu higieny g艂osu, by nieco go uporz膮dkowa膰, podzieli艂am go na trzy kategorie: 艣rodowisko pracy, samodbanie i styl 偶ycia, praca G艂osem.

艢rodowisko pracy

Zacznijmy od rzeczy zewn臋trznych, czyli od warunk贸w, kt贸re warto sobie zapewni膰 przy pracy G艂osem. 
Podczas znacznego wysi艂ku g艂osowego potrafimy wdycha膰 3 – 4 razy wi臋cej powietrza ni偶 przy spokojnym oddychaniu. W贸wczas fizjologiczne oddychanie przez nos zostaje zast膮pione w znacznej mierze oddychaniem przez usta. W zwi膮zku z tym powietrze zewn臋trzne nie zostaje ogrzane, oczyszczone i nawil偶one, co prowadzi do nadmiernego wysychania b艂ony 艣luzowej gard艂a i krtani. Powietrze to paliwo dla g艂osu, wi臋c jego jako艣膰 i dbanie o b艂on臋 艣luzow膮 b臋d膮 dla nas szczeg贸lnie wa偶ne. Co o tym decyduje?

  • optymalna temperatura powietrza  – przyjmuje si臋 18-21 stopni Celsjusza jako uniwersalny komfort cieplny, ale ja zdecydowanie lepiej czuj臋 si臋 w nieco wy偶szej temperaturze i tak膮 staram si臋 utrzyma膰 w swojej pracowni. Wybierz swoj膮 unikaj膮c skrajno艣ci. W przypadku koncert贸w, (szczeg贸lnie tych plenerowych) warto zadba膰 o sw贸j komfort cieplny b臋d膮c gotowym na r贸偶ne warunki pogodowe (dodatkowe nakrycie, chustka, mo偶liwo艣膰 zrzucenia cz臋艣ci garderoby). Pierwsza zasada i harcerza i wokalisty to by膰 przygotowanym
  • optymalna wilgotno艣膰 powietrza – przyjmuje si臋, 偶e optimum le偶y w okolicach 40-60% wilgotno艣ci, ale warto wypr贸bowywa膰 r贸偶ne warianty w tych wide艂kach korzystaj膮c z nawil偶aczy powietrza, co z w艂asnego do艣wiadczenia bardzo polecam. Poziom wilgotno艣ci powietrza jest uzale偶niony przede wszystkim od temperatury panuj膮cej w danym pomieszczeniu. Dlatego te偶 im cieplej w pomieszczeniu tym wilgotno艣膰 powinna by膰 bli偶sza dolnym warto艣ciom 45-55% i odwrotnie 鈥 je艣li w pomieszczeniu jest ch艂odno, w贸wczas warto艣膰 optymalna mo偶e znajdowa膰 si臋 w granicach 60%.
  • mo偶liwie minimalne zapylenie – w czasie m贸wienia nauczyciel chc膮c nie chc膮c cz臋sto nabiera powietrze przez usta omijaj膮c jam臋 nosa. Jedn膮 z zasadniczych funkcji jam nosa jest oczyszczanie wdychanego powietrza z py艂贸w (cz膮stek) o 艣rednicy 5 渭m i wi臋kszej. Cz膮stki o rozmiarach poni偶ej 5 渭m mog膮 dociera膰 nawet do p臋cherzyk贸w p艂ucnych. Szkodliwo艣膰 zapylenia polega na jego dra偶ni膮cym i alergizuj膮cym dzia艂aniu na b艂on臋 艣luzow膮 dr贸g oddechowych (w tym krtani), co szczeg贸lnie niekorzystnie wp艂ywa na narz膮d g艂osu poddany du偶emu obci膮偶eniu. Warto ten stan neutralizowa膰 dbaj膮c o regularne odkurzanie i generalne utrzymywanie czysto艣ci w miejscu swojej pracy. Du偶ym wsparciem w utrzymaniu minimalnego zapylenia jest obecno艣膰 oczyszczacza powietrza.
  • ruch powietrza – dbaj o wietrzenie pomieszcze艅, by powietrze by艂o wymieniane intensywnie, cho膰by kr贸tko, ale regularnie. Unikaj przebywania w przeci膮gu.

S膮 r贸wnie偶 czynniki 艣rodowiskowe niezwi膮zane z jako艣ci膮 powietrza, kt贸re pozytywnie wp艂ywaj膮 na prac臋 g艂osem. A s膮 to:

  • wygodne i ergonomiczne stanowisko pracy (ja osobi艣cie korzystam z trzech siedzisk w rotacji w ci膮gu dnia – pi艂ka gimnastyczna, krzes艂o typu 鈥渟iod艂o鈥 i krzes艂o biurowe), wa偶na jest r贸wnie偶 odpowiednia wysoko艣膰 biurka/pianina, by zachowa膰 mo偶liwie ergonomiczn膮 postaw臋 cia艂a, a tak偶e odpowiednie usytuowanie – by mie膰 mo偶liwo艣膰 patrzenia g艂贸wnie na wprost ucznia lub w ekran monitora, a nie np. wiecznie pod k膮tem, w jedn膮 stron臋…

Dbaj膮c o prawid艂owy mikroklimat i warunki pomieszczenia, w kt贸rym si臋 znajdujesz, zapewniasz swojemu g艂osowi optymalne warunki do d艂ugiej pracy.

Samodbanie i styl 偶ycia

Nasze post臋powanie w 偶yciu codziennym mo偶e wp艂ywa膰 stymuluj膮co lub destrukcyjnie na wydolno艣膰 psychofizyczn膮, w tym na nasz g艂os. Jednym z wa偶niejszych element贸w higieny osobistej jest codzienny tryb 偶ycia. W ko艅cu mamy nasz instrument w sobie, wi臋c wszystko ma na niego mniejszy lub wi臋kszy wp艂yw. W rytmie dobowym warto uwzgl臋dni膰 czas na:

  • prac臋 – warto ustali膰 sw贸j grafik wed艂ug swoich mo偶liwo艣ci psychicznych oraz fizycznych i dba膰 o zachowanie tych granic. Szczeg贸lnie nauczyciele 艣piewu s膮 winni brania na siebie nieziemskiej ilo艣ci godzin, bez przerw na cokolwiek. Osobi艣cie z racji tendencji do pracoholizmu zawar艂am ze sob膮 umow臋, 偶e ucz臋 tylko okre艣lon膮 ilo艣膰 os贸b dziennie, po艣wi臋cam konkretny czas, by przygotowa膰 si臋 do zaj臋膰, planuj臋 swoje przerwy i dziel臋 zaj臋cia na bloki, by jeszcze regenerowa膰 si臋 w ci膮gu dnia. Wraz ze zdobywanym do艣wiadczeniem pozna艂am swoje mo偶liwo艣ci i wiem ile energii, zaanga偶owania i koncentracji wk艂adam w ka偶de zaj臋cia, by m贸c zachowa膰 wysoki poziom jako艣ci swojej pracy. Raz rehabilituj膮c, raz growluj膮c, a tu偶 po tym 艣piewaj膮c jazz. Staram si臋 dba膰 o czas swojej pracy i go nie przekracza膰. Co oczywi艣cie nie oznacza, 偶e zawsze mi si臋 udaje – jednak staram si臋 by udawa艂o mi si臋 jak najcz臋艣ciej 馃槈

Je艣li nie masz takiego przywileju, 偶eby m贸c ustala膰 swoj膮 organizacj臋 pracy to na ile to jest mo偶liwe, zadbaj o zaplanowanie swojej pracy, w tym i przerw dostosowanych do swoich potrzeb. W mojej opinii to bardzo wa偶ne, by unikn膮膰 chronicznego przem臋czenia i wypalenia zawodowego. Niezale偶nie na jakich warunkach pracujesz – zarz膮dzaj sam swoimi zasobami i energi膮, bo ta jest ograniczona. Z pustego nie nalejesz.  

  • odpowiednie dla siebie od偶ywianie uwzgl臋dniaj膮ce potrzeby indywidualne Twojego organizmu dopasowane do twojego stylu 偶ycia. Dla ka偶dego b臋dzie to wygl膮da膰 inaczej – to normalne. Jednak szczeg贸lnie w trudne dni zatroszcz si臋 o to by mie膰 przy sobie w pracy przek膮sk臋, gdy 偶ycie zmienia nasze plany 馃槈. Nie na nic gorszego jak praca G艂osem na g艂odniaka – przynajmniej dla mnie 馃槈
  • nawodnienie – przyjmuje si臋, 偶e optymalnie powinno si臋 pi膰 oko艂o 8 szklanek szklanek napoj贸w bezkofeinowych, bezalkoholowych i niegazowanych dziennie. Czytaj膮c mi臋dzy wierszami – najlepiej wody. Oczywi艣cie mo偶na pi膰 r贸wnie偶 te inne, ale z umiarem, w zale偶no艣ci od indywidualnych sytuacji. Przyk艂adowo – kofeina ma w艂a艣ciwo艣ci odwadniaj膮ce, ale dopiero w konkretnych ilo艣ciach, wi臋c spokojnie poranna kawka wchodzi w gr臋. W innej sytuacji jest osoba, kt贸ra cierpi na refluks. Ta musi na tego typu trunki zdecydowanie bardziej uwa偶a膰 i konsultowa膰 swoj膮 diet臋 ze specjalist膮. 
  • sen – ka偶dy potrzebuje innej dawki snu, na r贸偶nych etapach swojego 偶ycia, jednak d艂ugofalowo warto dba膰 o 6-9h dobrej jako艣ci snu w dogodnych dla siebie warunkach.
  • rozrywka/relaks/odpoczynek (aktywny lub pasywny) – cokolwiek Wam daje rado艣膰 i odpr臋偶enie. Osobi艣cie lubi臋 czyta膰 ksi膮偶ki, ogl膮da膰 filmy o muzyce, makija偶u i jedzeniu, gra膰 na konsoli, le偶e膰 na macie do akupresury, medytowa膰, sp臋dza膰 czas z bliskimi lub edukowa膰 si臋 na tematy zwi膮zane po艣rednio i bezpo艣rednio z G艂osem (naprawd臋! to moje hobby!). Je艣li macie z tym problem, warto planowa膰 odpoczynek i wpisa膰 go w sw贸j rozk艂ad dnia.
  • aktywno艣膰 fizyczna (spontaniczna, treningowa) – poranna gimnastyka? rower? joga? spacer? si艂ownia? stretching? Aktywna zabawa z dzie膰mi? Cokolwiek lubisz, byleby wpisa膰 to w swoj膮 przestrze艅. U mnie dzie艅 zaczyna si臋 od r贸偶norodnego ruchu w domowych warunkach. To m贸j rytua艂, kt贸ry mi s艂u偶y, ale Tobie nie musi. Pami臋taj, 偶e tego ruchu nie musi by膰 du偶o, by by艂o dobrze – musi BY膯 i to z przyjemno艣ci膮(!), by by艂o dobrze. Dostosuj swoj膮 aktywno艣膰 do swoich mo偶liwo艣ci i zainteresowa艅.
  • unikanie u偶ywek – moi podopieczni to g艂贸wnie osoby doros艂e i kiedy pojawia si臋 temat jakichkolwiek u偶ywek, zaznaczam, 偶e tak samo jak nie b臋d臋 im m贸wi艂a jak maj膮 偶y膰 i nie b臋d臋 ocenia膰 ich wybor贸w, to b臋d臋 opowiada艂a o wp艂ywie jaki u偶ywki wszelkiego rodzaju maj膮 na g艂os, bo ta 艣wiadomo艣膰 jest niezb臋dna, by oceni膰 swoje mo偶liwo艣ci rozwoju. Oczywi艣cie otwarcie nie polecam, ale tak偶e prosz臋 o szczero艣膰 – jak wiem co przetoczy艂o si臋 przez dane cia艂o, nie panikuj臋 od razu, gdy s艂ysz臋 niepokoj膮ce zmiany w g艂osie podopiecznego, ale obserwuj臋 bacznie i odsy艂am do specjalist贸w w razie potrzeby. Je艣li mam na pok艂adzie na艂ogowych palaczy, prosz臋 o niepalenie chocia偶 przed zaj臋ciami dla komfortu naszej wsp贸lnej pracy (inna sytuacja w krtani i przyjemniejsza wo艅 w pracowni).
  • dbanie o swoje zdrowie psychiczne – edukuj si臋 w tym zakresie, sp臋dzaj czas z bliskimi, piel臋gnuj wspieraj膮ce przekonania, szukaj warto艣ciowych i inspiruj膮cych dla siebie tre艣ci, praktykuj uwa偶no艣膰, wdzi臋czno艣膰, wyra偶aj emocje w spos贸b, kt贸ry nie krzywdzi innych (rysunek? 艣piew? taniec? pisanie? prace manualne?), pog艂臋biaj relacje z samym sob膮 i z innymi, pracuj ze swoimi my艣lami i emocjami, korzystaj z us艂ug psychoterapeut贸w, psychiatr贸w, je艣li s膮 aspekty zdrowia psychicznego, w kt贸rych potrzebujesz pomocy. To wa偶ne.
    Poza zaburzeniami g艂osu, kt贸re s膮 organiczne, bardzo wiele ma swoje pod艂o偶e w psychice (zaburzenia psychogenne), a nie tylko z powodu nieoptymalnie u偶ywanego fizycznie aparatu mowy (zaburzenia czynno艣ciowe).Nie zapominajmy o istotno艣ci wp艂ywu kondycji psychicznej na kondycj臋 g艂osu zar贸wno kr贸tko- jak i d艂ugofalowo.

  • badania profilaktyczne, aby monitorowa膰 sw贸j og贸lny stan zdrowia co najmniej raz w roku.

Kolejno艣膰 tych czynnik贸w jest losowa i w mojej opinii ka偶dy z nich jest tak samo wa偶ny. 

Praca G艂osem

Skoro mamy ju偶 uporz膮dkowan膮 przestrze艅 swojej pracy i tryb 偶ycia, mo偶emy przej艣膰 do higieny pracy z g艂osem w trakcie鈥 w艂a艣ciwej pracy g艂osem. W kontek艣cie tematu warto wyrobi膰 nawyki dbania o:

  • postaw臋 Twojego cia艂a w trakcie siedzenia, stania czy le偶enia, kt贸ra b臋dzie zar贸wno ergonomiczna jak i wygodna (w razie w膮tpliwo艣ci skonsultuj si臋 fizjoterapeut膮 b膮d藕 osteopat膮).
  • jako艣膰 oddechu – dbaj o swobodne oddychanie, torem oddechowym dopasowanym do sytuacji, jednak g艂贸wnie torem dolno偶ebrowym/przeponowym i praktykowanie appoggio (艣wiadome zwolnienie fazy wydechowej przez osob臋 艣piewaj膮c膮 za pomoc膮 kontrolowanego napi臋cia mi臋艣ni oddechowych).
  • jako艣膰 fonacji niezale偶nie czy m贸wisz, czy 艣piewasz, czy krzyczysz (wyra偶asz si臋 swoim g艂osem przy pomocy fonacji ekstremalnej). Szczeg贸lnie zwracaj膮c uwag臋 na mi臋kkie onsety, stosuj膮c zasad臋 鈥渏edna fraza – jeden wydech鈥, legato (tak, growluj膮c te偶 si臋 da).
  • m贸wienie na naturalnej wysoko艣ci swojego g艂osu w umiarkowanych tempie i nat臋偶eniu. Oczywi艣cie, sama b臋d膮c osob膮 do艣膰 ekspresyjn膮 osob膮 wiem, 偶e nie da si臋 tak zawsze, ale mo偶na odnale藕膰 z艂oty 艣rodek i do tego zach臋cam. Tip Pani od G艂osu – napisz sobie kolorow膮 karteczk臋 w zasi臋gu wzroku kt贸ra przypomni Ci o tym, by po przyp艂ywie ekscytacji zn贸w m贸wi膰 mniej, wolniej, 艂agodniej. Moja jest ostro pomara艅czowa, le偶y na pianinie i jest na niej napisane „C艣艣艣鈥 馃挏”. Pomaga!
  • artykulacj臋 – funkcjonaln膮 prac臋 j臋zyka, warg, podniebienia mi臋kkiego, swobodn膮 prac臋 偶uchwy.

Wi臋cej o oddechu, fonacji i artykulacji znajdziesz tu -> Jak dzia艂a G艂os?

  • rozgrzewk臋 (warm up) przed i wyciszenie (cool down) po wysi艂ku g艂osowym. W tym wypadku bardzo dobrze sprawdzaj膮 si臋 r贸偶norodne 膰wiczenia SOVT, straw phonation (fonacja przez s艂omk臋), Lax Vox, (napisa艂am o nich osobny wpis: 膯wiczenia SOVT- moda czy konieczno艣膰? ) wybrane 膰wiczenia Flow Phonation lub inne ulubione, 艂agodne 膰wiczenia wokalne. Nawet kilka minut potrafi zrobi膰 wielk膮 r贸偶nic臋 w d艂u偶szej perspektywie. Na koniec d艂ugiego dnia pracy poza 膰wiczeniami dobrze sprawdza mi si臋 nebulizacja roztworem soli fizjologicznej.
    (Rozbudowany artyku艂 na temat tego jak przygotowa膰 si臋 do wyzwa艅 g艂osowych wraz z materia艂ami do 膰wicze艅 znajdziesz tu-> Rozgrzewka a trening, czyli jak przygotowywa膰 si臋 do wyzwa艅 g艂osowych)

  • picie wody, nie tylko w ci膮gu dnia, ale r贸wnie偶 popijanie w czasie pracy g艂osem.

  • edukacj臋 – im wi臋cej o g艂osie wiemy, tym lepiej go rozumiemy, tym lepiej o niego dbamy. Kropka. #learningneverends

  • w艂asny trening g艂osu – regularny, samodzielny i/lub z nauczycielem/mentorem, by poszerza膰 swoj膮 艣wiadomo艣膰 i sprawno艣膰 w operowaniu g艂osem. Dostosowanie 膰wicze艅 do samopoczucia i kondycji psychofizycznej danego dnia.

  • obserwowanie i reagowanie na swoje napi臋cia, np. je艣li czujesz i zauwa偶ysz napi臋cia w szyi – porozci膮gaj si臋 kilka chwil, zareaguj nie ignoruj.

  • odpoczynek twojego g艂osu, gdy jest przem臋czony lub gdy przechodzisz infekcj臋. Milczenie jest z艂otem, jednak bez przesady. Unikaj szeptu, ale o ile mo偶esz, ogranicz komunikacj臋 do minimum, a je艣li ju偶 absolutnie musisz pracowa膰 g艂osem, r贸b to 艂agodnie. Jednak kiedy to tylko b臋dzie mo偶liwe i nie ma przeciwwskaza艅 lekarskich, rozpocznij rehabilitacj臋 g艂osu pod okiem do艣wiadczonego nauczyciela lub samodzielnie po konsultacji z takim specjalist膮, by sprawniej wr贸ci膰 do formy.

  • unikanie u偶ywania g艂osu w ha艂a艣liwych pomieszczeniach. To potrafi wyko艅czy膰 po koncercie bardziej ni偶 sam wyst臋p. Je艣li to mo偶liwe skracajmy dystans mi臋dzy sob膮, aby si臋 komunikowa膰 w takich warunkach, by nie walczy膰 z decybelami.
  • unikanie odchrz膮kiwania i pokas艂ywania. To fizycznie bardzo niekorzystne dla naszych fa艂d g艂osowych. O ile to mo偶liwe, warto stara膰 si臋 t臋 potrzeb臋 zniwelowa膰 popijaj膮c wod臋, lub prze艂ykaj膮c 艣lin臋, je艣li ju偶 nie ma innej mo偶liwo艣ci to stara膰 si臋 zrobi膰 to jak naj艂agodniej. Je艣li taka potrzeba pojawia si臋 cz臋sto bez powodu lub z powodu cz臋stych infekcji, nale偶y skonsultowa膰 do z laryngologiem lub foniatr膮 (wi臋cej o tym za chwil臋)
  • przerw臋 po wi臋kszym wysi艂ku g艂osowym.  Najlepsza technika nie pomo偶e, je艣li przeci膮偶ymy tkanki d艂ugotrwa艂ym wysi艂kiem. Jak ka偶da cz臋艣膰 naszego cia艂a, r贸wnie偶 ta potrzebuje regeneracji po pracy, by nam s艂u偶y膰 w pe艂nej krasie.

  • rozlu藕nienie nadmiernie napi臋tych mi臋艣ni w zale偶no艣ci od potrzeb (mi臋艣ni twarzy, szyi, ramion tu艂owia itd.).
  • badania profilaktyczne. Je艣li zauwa偶ysz niepokoj膮ce objawy w swoim g艂osie lub Tw贸j nauczyciel Ci to zasugeruje – zg艂o艣 si臋 do specjalisty.

Kiedy do specjalisty?

Ka偶dy szanuj膮cy si臋 w艂a艣ciciel G艂osu – szczeg贸lnie taki, kt贸ry nim pracuje, powinien bada膰 si臋 profilaktycznie. Kontrola foniatryczna co najmniej raz na rok powinna by膰 moim zdaniem obligatoryjna w艣r贸d takich os贸b. Warto da膰 sobie regularnie zajrze膰 鈥減od mask臋鈥, bo w ten spos贸b wiele symptom贸w da si臋 wychwyci膰 szybciej (nawet zanim b臋d膮 s艂yszalne) i zareagowa膰 w por臋.  Specjali艣ci, kt贸rzy najcz臋艣ciej wsp贸艂pracuj膮 z trenerem g艂osu/wokalnym to m.in logopeda, foniatra, laryngolog, audiolog, osteopata, fizjoterapeuta, psychoterapeuta, dietetyk.

Zdarza si臋 niestety, 偶e nawet jak te niepokoj膮ce objawy s艂ycha膰, to albo je ignorujemy lub bagatelizujemy (鈥渙d zawsze tak mam鈥,  鈥渟amo przejdzie鈥), albo odsuwamy w czasie (鈥渘ie mam teraz na to czasu鈥, 鈥渕o偶e kiedy艣 to zbadam鈥), albo faktycznie ich nie zauwa偶amy, nie wiedz膮c, 偶e by艂y istotne (鈥渁 to ma taki wp艂yw na g艂os?鈥).

Jakie objawy powinny zwr贸ci膰 nasz膮 uwag臋?

  • przewlek艂a lub cz臋sta chrypka (nie ma czego艣 takiego jak 鈥渃hrypka z natury鈥 bez zaburzenia, b艂agam id藕cie zbada膰 jej przyczyn臋!)聽
  • przewlek艂y lub cz臋sty kaszel
  • przed艂u偶aj膮ce si臋 podra偶nienie lub uczucie drapania w gardle czy krtani
  • uczucie zatykania uszu
  • pogorszenie s艂yszenia
  • zaburzenia i/lub b贸l przy prze艂ykaniu
  • pieczenie j臋zyka, niegoj膮ce si臋 owrzodzenie i/lub bia艂e lub czerwone plamy w jamie ustnej
  • zmiany na j臋zyku
  • zanikanie g艂osu
  • szumy uszne
  • nag艂a zmiana skali g艂osu
  • nag艂a zmiana barwy g艂osu
  • poczucie zwi臋kszonego wysi艂ku przy fonacji czy to m贸wionej, czy 艣piewanej,
  • nawykowe odchrz膮kiwanie
  • nag艂a niestabilno艣膰 g艂osu
  • cz臋ste 鈥溑俛manie si臋鈥 g艂osu bez przyczyny
  • przesuszenie b艂ony 艣luzowej, np z powodu alergii, refluksu, lek贸w itp.
  • b贸l gard艂a
  • guz, zmiany na szyi
  • powi臋kszone w臋z艂y ch艂onne
  • zatkany z jednej strony nos i/lub krwawienie z nosa
  • nawracaj膮ce infekcje – w obr臋bie gard艂a, nosa, zatok ale i nie tylko! 聽
  • chroniczne napi臋cia, b贸l, k艂ucie w r贸偶nych cz臋艣ciach cia艂a,
  • zaburzenia snu lub od偶ywiania
  • nieradzenie sobie ze stresem, z emocjami

Je偶eli niepokoj膮ce Ci臋 objawy trwaj膮 d艂u偶ej ni偶 3 tygodnie i/lub pojawiaj膮 si臋 cyklicznie – warto odwiedzi膰 specjalist臋 i wykona膰 diagnostyk臋. Oczywi艣cie, je偶eli co艣 w Twoim ciele i umy艣le Ci臋 niepokoi, a nie zosta艂o tutaj wymienione, to te偶 nie wahaj si臋 tego skonsultowa膰. Zawsze lepiej dmucha膰 na zimne i zareagowa膰 lub po prostu dowiedzie膰 si臋 o sobie czego艣 nowego, by wiedzie膰 jak sobie z tym objawem u siebie radzi膰. 

Nic nie dzieje si臋 nagle

Objawy przeci膮偶eniowe w obszarze ca艂ego cia艂a maj膮 swoje przyczyny. Czasem s膮 one organiczne, czasem czynno艣ciowe, a czasem psychogenne. Warto do nich dotrze膰, bo nie sztuk膮 jest da膰 g艂osowi 鈥渙dpocz膮膰 milczeniem鈥 po wysi艂ku g艂osowym, by po kilku tygodniach wr贸ci膰 do dawnego trybu 偶ycia i tych samych nawyk贸w, kt贸re wyko艅czy艂y tw贸j instrument w pierwszej kolejno艣ci. Trzeba wyci膮ga膰 wnioski, zmienia膰 nawyki i wprowadza膰 odpowiednie 膰wiczenia, by nie pope艂nia膰 ju偶 takich b艂臋d贸w.

Jakbym dosta艂a z艂ot贸wk臋 za ka偶dym razem, gdy s艂ysz臋 „a ja od zawsze tak mam”, albo „NIGDY tak nie mia艂em, wi臋c sk膮d to si臋 teraz NAGLE wzi臋艂o”… to by艂abym bardzo bogata 馃槑

Wyja艣nijmy sobie co艣. Je艣li chodzi o czynno艣ciowe czy psychogenne dolegliwo艣ci b贸lowe/napi臋ciowe – prawie nigdy nic si臋 w ciele nie dzieje nagle. My po prostu cz臋sto jeste艣my na tyle nieuwa偶ni na swoje cia艂o, 偶e nie potrafimy reagowa膰 na pierwsze symptomy, albo tak ju偶 przyzwyczaili艣my si臋 dyskomfortu, 偶e zapomnieli艣my, 偶e mo偶na czu膰 si臋 inaczej – do momentu, kiedy pierwszy raz (czasami PO LATACH!) nie poczujemy ulgi przy pomocy 膰wicze艅, zabieg贸w czy zmiany nawyk贸w. Osobi艣cie mam takie do艣wiadczenia. Nie musisz godzi膰 si臋 na 偶ycie w dyskomforcie – no chyba, 偶e tego chcesz鈥 jednak wtedy – nie marud藕 na dolegliwo艣ci robi膮c nic! Nie mo偶na mie膰 ciasteczka i zje艣膰 ciasteczka. Je艣li to co艣, na co mo偶esz sobie pom贸c to nie zwlekaj, nie szukaj wym贸wek- szukaj, pytaj, id藕 do specjalisty, zadbaj o siebie i 偶yj szcz臋艣liwiej 馃槈


Dbam o siebie tylko wtedy, gdy jest 藕le

Nawet je艣li nic w danym momencie nam nie doskwiera, warto mie膰 swoje codzienne rutyny, kt贸re pomog膮 nam ten stan utrzyma膰, lub gdy zdarzy si臋 co艣 co zaburzy nasza homeostaz臋 (stan r贸wnowagi), pomo偶e nam szybciej wr贸ci膰 do formy. Dlatego, je偶eli nie ma przeciwwskaza艅 lekarskich, piel臋gnuj臋 w moich podopiecznych ide臋 rehabilitacji g艂osu, nawet w trakcie infekcji (dotyczy to tylko tych 艂agodnych!). Dzi臋ki temu mo偶emy zareagowa膰 i z艂agodzi膰 jej wp艂yw na g艂os, pomo偶emy tkankom regenerowa膰 si臋 szybciej i nie tracimy ukszta艂towanych nawyk贸w. Poznajemy sw贸j instrument w s艂abo艣ci i potrafimy czulej si臋 nim zaopiekowa膰. Nie odwo艂amy przecie偶 koncertu dlatego, 偶e mamy ma艂y katar, albo troch臋 nas drapie w gardle鈥 ale samo wzi臋cie lek贸w nie pomo偶e, bo cia艂o wci膮偶 jest w innej kondycji ni偶 kiedy jest zdrowe. Trzeba si臋 nim zaopiekowa膰 INACZEJ i warto o tym wiedzie膰. 馃挭

Czasem nawet mo偶na nie wykona膰 ani jednego 膰wiczenia anga偶uj膮cego krta艅, a zareagowa膰 od strony cia艂a (korekta postawy, rozci膮ganie itp..) lub umys艂u (emocje, przekonania, my艣li) i ju偶 jest lepiej. Ten system naczy艅 po艂膮czonych reaguje nie tylko na du偶e bod藕ce w okolicach krtani. Za jednym napi臋ciem w ciele jak domino mo偶e posypa膰 si臋 kaskada r贸偶nych gagatk贸w utrudniaj膮cy swobodn膮 fonacj臋, tak samo znajduj膮c odpowiedni „punkt spustowy” jeste艣my w stanie jedn膮 rozmow膮, technik膮 relaksacji czy 膰wiczeniem emisyjnym rozwik艂a膰 wiele g艂osowych supe艂k贸w. 

鉂桹czywi艣cie, je艣li infekcja jest pot臋偶na, a objawy intensywne i dotkliwie, wyra藕nie utrudniaj膮ce codzienne funkcjonowanie – rezygnujemy lub ograniczamy do minimum aktywno艣ci g艂osowe w tym rehabilitacj臋 p贸ki objawy wyra藕nie nie z艂agodniej膮 lub nie ust膮pi膮 ca艂kowicie. Jednym z najcz臋stszych powod贸w „kontuzji” w obszarze krtani jest nadu偶ywanie swojego g艂osu w艂a艣nie w czasie infekcji.

Zako艅czenie

Bior膮c na tapet higien臋 g艂osu trzeba spojrze膰 na sytuacj臋 z wielu stron – holistycznie, a w艂a艣ciwie g艂osoholistycznie 馃槈Cho膰 tych element贸w wydaje si臋 du偶o, z czasem jak ka偶dy dobry nawyk zostaj膮 zautomatyzowane i ju偶 nie trzeba o nich aktywnie my艣le膰. 
Oczywi艣cie nie trzeba spe艂nia膰 wszystkich tych warunk贸w, by dobrze dba膰 o higien臋 swojego g艂osu. Ten wpis ma jedynie stanowi膰 inspiracj臋, zwr贸ci膰 wam uwag臋 na obszary, o kt贸rych warto pomy艣le膰 w kontek艣cie opieki nad swoim g艂osem na co dzie艅 nim pracuj膮c. Wystarczy, 偶e b臋dziecie o niego dba膰 wystarczaj膮co dobrze i m贸wi臋 to ja – ex perfekcjonistka.
呕ycz臋 Wam, by nawyk dbania o sw贸j g艂os i higien臋 pracy z nim by艂 wysoko na waszej li艣cie priorytet贸w – niezale偶nie od tego, jak wygl膮da wasza codzienno艣膰 i gdzie jeste艣cie na swojej g艂osowej drodze.

馃摙Dajcie G艂os w komentarzu i napiszcie co my艣licie 馃摙
Dzi臋kuj臋 za po艣wi臋cony czas, kochani G艂osoholicy i do nast臋pnego!
Pani od G艂osu

G艂odni temat贸w zwi膮zanych z G艂osem?
Zach臋cam do 艣ledzenia mnie na馃懇鈥嶐煄:
www.paniodglosu.pl 
Facebook Pani od G艂osu
Instagram @panidoglosu

馃挕殴r贸d艂a i materia艂y:
https://whc.ifps.org.pl/2012/04/higiena-glosu/
https://optimum.pl/blog/dlaczego-warto-dbac-o-glos
https://optimum.pl/blog/styl-zycia-a-glos
https://optimum.pl/blog/skad-sie-biora-zaburzenia-glosu-jak-je-leczyc-i-do-jakiego-lekarza-sie-udac
https://www.ciop.pl/CIOPPortalWAR/appmanager/ciop/pl?_nfpb=true&_pageLabel=P30001831335539182278&html_tresc_root_id=300001817&html_tresc_id=300001837&html_klucz=19558&html_klucz_spis=
https://ncez.pzh.gov.pl/aktywnosc-fizyczna/nowe-zalecenia-who-dotyczace-aktywnosci-fizycznej/


0 komentarzy

Dodaj komentarz

Avatar placeholder

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany.